ต้นแบบสำหรับเด็ก

Home / คู่มือเลี้ยงลูก / ต้นแบบสำหรับเด็ก

ต้นแบบสำหรับเด็ก

 

พ่อลูกดารา

โดย: พญ.พรรณพิมล วิปุลากร

เมื่อตอนเด็กๆ แทบทุกคนคงเคยฝันว่าโตขึ้นอยากเป็นอะไร ถ้าเป็นเด็กในปัจจุบันคงอยากเป็นนักร้องมากขึ้นกว่าในอดีต นอกจากฝันว่าโตขึ้นอยากเป็นอะไร เด็กมักมีคนที่เป็นฮีโร่ที่อยากเอาเป็นแบบอย่าง

พ่อแม่ต้นทาง ต้นแบบ

บ่อยครั้งพ่อแม่อาจไม่ชอบใจคนที่เป็นฮีโร่สำหรับลูก หรือวันหนึ่งคนที่ลูกเคยชื่นชอบอย่างนักร้องนักแสดงกลับมีพฤติกรรมที่ไม่น่าชื่นชม แล้วลูกจะสามารถแยกแยะได้หรือไม่ สิ่งแวดล้อมที่หล่อหลอมรอบตัว โดยเฉพาะสื่อต่างๆ ที่เข้าถึงทุกบ้าน เข้าถึงตัวลูกอย่างใกล้ชิดจะดึงให้เด็กหันไปหาต้นแบบอย่างไรในอนาคต แม้แต่งานสำรวจในหลายประเทศ พบใกล้เคียงกันว่าเด็กวัยรุ่นมีทัศนคติบางอย่างที่เปลี่ยนไป เช่น สามารถยอมรับคนที่คอร์รัปชั่นได้ หรืออยากเป็นอย่างเจ้าพ่อที่มีบริวารคอยรับใช้ เป็นต้น

กระบวนการเรียนรู้หนึ่งที่สำคัญของเด็กผ่านการสังเกตและการเรียนแบบ พ่อแม่จึงเป็นต้นทางที่สำคัญที่เด็กจะเลียนแบบและยึดเอาเป็นต้นแบบ จะเห็นได้ว่าเด็กจะทำตามที่พ่อแม่ทำมากกว่าทำตามที่พ่อแม่บอกให้ทำ ไม่ว่าสังคมจะเปลี่ยนไปมากอย่างไร กระบวนการเรียนรู้ทางสังคมและการมีต้นแบบในชีวิตของเด็ก พ่อแม่ยังเป็นคนสำคัญที่มีอิทธิพลต่อกระบวนการคิดของเด็ก การที่เด็กเลือกใครที่เด็กสนใจเป็นต้นแบบเป็นสิ่งที่พ่อแม่ควรเข้าไปมีส่วนร่วม เพื่อให้ลูกสามารถพัฒนาการเรียนรู้ผ่านการมีต้นแบบในใจของเขาได้อย่างที่ควรจะเป็นการตำหนิ ต่อว่าลูก ไม่ได้ช่วยให้เขาเปลี่ยนแปลงความคิดความรู้สึกต่อบุคคลต้นแบบ และยิ่งอาจส่งผลให้เด็กรู้สึกต่อต้านพ่อแม่และเลือกพฤติกรรมที่ตรงข้ามกับที่พ่อแม่พูดจากต้นแบบมาเป็นตัวแบบมากยิ่งขึ้น

เมื่อต้นแบบที่ลูกเลือกมีปัญหา

เมื่อต้นแบบที่ลูกเลือกทำผิดพลาด เป็นโอกาสที่พ่อแม่จะช่วยให้ลูกเข้าใจว่าคนเรามีทั้งด้านที่ดีและด้านไม่ดี ให้ลูกมองในส่วนของพฤติกรรมที่เกิดขึ้นและตัดสินใจแยกแยะ เขาอาจชื่นชมด้านที่ดีต่อไปได้ แต่ไม่จำเป็นต้องรับเอาทั้งหมดมาเป็นตัวเอง และเลือกตัดสินใจได้ว่าในสถานการณ์แบบเดียวกัน เขาจะทำอะไรที่แตกต่างออกไป ยังมีทางเลือกอื่นๆอีกหลายวิธีในสถานการณ์เดียวกันที่เป็นทางเลือกได้ ลูกจะเรียนรู้การจัดการสถานการณ์ที่เกิดขึ้น มองคนต้นแบบในมุมที่ใกล้เคียงตามความเป็นจริงมากขึ้น ไม่ได้สร้างภาพซึ่งอาจนำไปสู่การเลียนแบบที่ไม่เหมาะ การผิดหวังเสียใจกับสิ่งที่ผิดไปจากคาดจนไม่สามารถรับรู้ความเป็นตัวตนของตนเองที่ไม่ใช่คนคนเดียวกันกับคนต้นแบบ

การเรียนรู้คนต้นแบบบางครั้งเรียนจากด้านลบได้เช่นกัน ไม่จำเป็นต้องสร้างกรอบให้ลูกอยู่กับด้านบวกตลอดเวลา อย่างการเรียนรู้ผ่านสื่อ สามารถเลือกจากด้านที่ไม่เหมาะมาแลกเปลี่ยนคุยกันกับลูกได้ อย่าเอาแต่ตำหนิคนที่ลูกชื่นชอบ แต่พูดถึงบางพฤติกรรมอย่างเฉพาะเจาะจงว่าพ่อแม่รู้สึกอย่างไร เรียนรู้ไปด้วยกัน พ่อแม่ต้องสนใจที่จะเข้าไปรับรู้ว่าลูกสนใจสื่อกลุ่มไหน ใครเป็นคนที่ทำให้ลูกรู้สึกชื่นชม เด็กจะสามารถพัฒนาความคิดแบบแยกแยะ เป็นเหตุเป็นผลและรู้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงที่แวดล้อมไปด้วยสื่อต่างๆ
พ่อแม่จะเป็นต้นแบบให้ลูกอย่างไร

แม้จะมีสิ่งดึงความสนใจลูกออกไป พ่อแม่ยังสามารถเป็นคนต้นแบบสำหรับลูก และเป็นคนสำคัญที่มีโอกาสสร้างต้นแบบในการใช้ชีวิตให้กับลูก การเรียนรู้ถึงคุณค่าต่างๆผ่านจากต้นแบบในบ้านในครอบครัวมากที่สุด พ่อแม่สามารถสร้างต้นแบบด้านคุณค่าให้กับลูกได้โดย

ทำให้ลูกเห็น

เรื่องคุณค่าเป็นเรื่องละเอียดอ่อน เป็นสิ่งที่ซึมซับจากประสบการณ์ตรงของบุคคล เห็นการแสดงออกที่ชัดเจน ตัวอย่างคุณค่าที่เด็กสัมผัสจากในครอบครัว เช่น ความเข้าใจ เห็นอกเห็นใจกัน การซื่อสัตย์ การยอมรับให้อภัยกัน ซึ่งต้องผ่านการใช้เวลาร่วมกันในครอบครัว ถ้าอยากให้ลูกรักที่จะใช้เวลากับครอบครัว พ่อแม่ต้องทำแบบเดียวกัน หลีกเลี่ยงการสร้างความไม่เชื่อมั่น ด้วยการทำตรงข้ามกับที่พูด ไม่พูดความจริง โกหกให้ลูกเห็น พูดนินทาว่าร้าย ใช้กำลังในการแก้ปัญหา เป็นต้น

กฎทองของต้นแบบ

กฎทองของการเป็นต้นแบบคือการที่พ่อแม่มีความนับถือในความเป็นตัวตนของลูก สามารถรักและเข้าใจตัวลูกได้อย่างที่ลูกเป็น เพราะการเลือกต้นแบบของเด็กได้ได้รับอิทธิพลมาจากแรงผลักดันภายในที่ยอมรับและชื่นชมในตัวแบบอย่างลึกซึ้ง พ่อแม่ควรสามารถเข้าใจอารมณ์ความรู้สึกของลูก ตอบสนองทางอารมณ์ ฟังเวลาที่ลูกพูด พูดขอบคุณและขอโทษลูกได้ และถ้าลูกยอมรับเข้ามาขอโทษ ต้องสามารถให้อภัยได้

สร้างการเรียนรู้เรื่องคุณค่า

ประสบการณ์ของบุคคลสร้างระบบคุณค่าให้เกิดขึ้น ควรมีส่วนร่วมในกิจกรรมด้านคุณค่ากับลูก เช่น การร่วมแรงกับชุมชนที่อยู่อาศัย โรงเรียน การให้หรือบริจาค นอกจากการร่วมกิจกรรมควรชวนลูกมองหาต้นแบบที่หลากหลายในสังคม ต้นแบบในด้านต่างๆ คุยกันเรื่องบุคคลที่สามารถเป็นต้นแบบได้ คุยเรื่องสถานการณ์สังคมที่ใกล้ตัว การเลือกตัดสินใจเป็นการตัดสินใจของลูกภายใต้สถานการณ์ที่พ่อแม่สนับสนุนตัวเลือกและค่านิยมที่เหมาะสมกับลูก

ตัวอย่างต้นแบบที่ดี

การใช้ชีวิตร่วมกันในครอบครัวทำให้ลูกเรียนรู้ต้นแบบในหลายมิติ ไม่ว่าจะเป็นต้นแบบเรื่องเพศที่เห็นจากสัมพันธภาพของพ่อแม่และวิธีปฏิบัติต่อลูก ต้นแบบเรื่องอาชีพ การทำงาน ความรับผิดชอบต่ออนาคตของตนเอง ต้นแบบการแสดงออกทางอารมณ์ ต้นแบบการดูแลสุขภาพตนเองการกิน การออกกำลังกาย รวมทั้งการหลีกเลี่ยงจากสิ่งเสพติด อบายมุขต่างๆ

โลกนอกบ้านอาจจะกว้างใหญ่และดึงดูดใจสำหรับเด็ก แต่ต้นแบบในบ้านอย่างพ่อแม่จะยังคงรักษาอิทธิพลทางบวกต่อลูกได้ ต้องการทั้งเวลาและความตั้งใจของพ่อแม่ที่จะช่วยให้ลูกเรียนรู้สร้างความเป็นตัวตนของตนเองบนโลกที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว ที่คุณค่าของชีวิตยังคงเป็นพื้นฐานสำคัญของการเติบโตของมนุษย์

ขอขอบคุณเนื้อหาดีดีจากนิตยสาร Modern Mom
ภาพประกอบ ฮิวโก้ และ ลูกชาย จาก Hugo Instagram

ติ๊ก เจษฎาภรณ์ ผลดี FAST ENTERTAINMENT รูปที่ 9

 

สมัครสมาชิก login  แล้วดูบอลยูโร 2012 สดๆ ได้ที่ gmmeuro.com